Thực hiện Kế hoạch số 26/KH-TrVHTTDL ngày 03/12/2025 của Trường Trung cấp Văn hoá, Thể thao và Du lịch Bắc Ninh về việc tổ chức Hội thảo khoa học thuộc đề tài KH&CN cấp tỉnh “Nghiên cứu thực trạng giá trị nghệ thuật tín ngưỡng thờ Mẫu góp phần nâng cao nhận thức và bảo vệ di sản tại tỉnh Bắc Giang (cũ)” nay là tỉnh Bắc Ninh. Sáng ngày 20/12/2025, tại Trường Trung cấp Văn hoá, Thể thao và Du lịch Bắc Ninh, đã diễn ra Hội thảo khoa học với chủ đề “Giá trị nghệ thuật, đặc trưng tín ngưỡng thờ Mẫu tại tỉnh Bắc Giang (cũ)”. Hội thảo được tổ chức nhằm nghiên cứu, nhận diện và làm rõ những giá trị lịch sử, văn hoá, nghệ thuật của tín ngưỡng thờ Mẫu trên địa bàn tỉnh trong bối cảnh bảo tồn và phát huy di sản văn hoá phi vật thể hiện nay.
Đại diện các tổ chức tham dự Hội thảo chụp ảnh lưu niệm
Hội thảo quy tụ các nhà khoa học, nhà nghiên cứu văn hoá dân gian, cán bộ quản lý văn hoá, nghệ nhân thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu cùng các giáo viên của nhà trường. Đây là diễn đàn học thuật quan trọng để trao đổi các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến tín ngưỡng thờ Mẫu – một loại hình sinh hoạt văn hoá – tín ngưỡng tiêu biểu của người Việt, đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại.
ác tham luận trình bày tại hội thảo tập trung phân tích giá trị nghệ thuật tổng hợp của tín ngưỡng thờ Mẫu, thể hiện qua hệ thống nghi lễ, thực hành hầu đồng, nghệ thuật hát chầu văn, trang phục, đạo cụ, không gian thờ tự và biểu tượng thẩm mỹ. Nhiều ý kiến nhấn mạnh rằng, tín ngưỡng thờ Mẫu không chỉ là hình thức sinh hoạt tâm linh mà còn là một “tổng thể văn hoá sống”, kết tinh các yếu tố âm nhạc, múa, mỹ thuật, diễn xướng dân gian và tri thức bản địa.
Đối với tỉnh Bắc Ninh, các nhà nghiên cứu chỉ ra những đặc trưng riêng của tín ngưỡng thờ Mẫu gắn với điều kiện lịch sử – xã hội và không gian văn hoá vùng trung du, miền núi. Hệ thống đền, phủ thờ Mẫu; các truyền thuyết dân gian; sự tham gia của cộng đồng địa phương trong thực hành nghi lễ đã tạo nên bản sắc riêng, vừa thống nhất trong tổng thể tín ngưỡng thờ Mẫu Việt Nam, vừa mang sắc thái địa phương rõ nét.
Bên cạnh đó, hội thảo cũng đi sâu phân tích thực trạng bảo tồn và phát huy giá trị tín ngưỡng thờ Mẫu tại Bắc Giang (cũ) – Bắc Ninh ngày nay, chỉ ra những vấn đề đặt ra như nguy cơ thương mại hoá, biến đổi nghi lễ, mai một tri thức truyền thống. Trên cơ sở đó, các đại biểu đề xuất nhiều giải pháp mang tính khoa học và thực tiễn: tăng cường công tác nghiên cứu, tư liệu hoá; phát huy vai trò của nghệ nhân; lồng ghép nội dung giáo dục di sản trong đào tạo văn hoá – nghệ thuật; gắn bảo tồn tín ngưỡng thờ Mẫu với phát triển du lịch văn hoá bền vững.
Hội thảo không chỉ có ý nghĩa về mặt học thuật mà còn góp phần nâng cao nhận thức xã hội về giá trị của tín ngưỡng thờ Mẫu, khẳng định vai trò của di sản văn hoá phi vật thể trong đời sống đương đại. Kết quả hội thảo là cơ sở khoa học quan trọng phục vụ công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị tín ngưỡng thờ Mẫu tại tỉnh Bắc Giang (cũ) – Bắc Ninh ngày nay trong thời gian tới.
Nguyễn Thị Liên – Phòng KHĐT
